Araştırma Alanı

Karadağ ve Binbirkilise

Konya Ovası’nın güney ucunda yükselen volkanik Karadağ, Hitit çağından Osmanlı dönemine uzanan bir yerleşim ve inanç coğrafyasıdır.

Konum

Karaman’ın kuzeyinde bir dağ kütlesi

Yüzey araştırmasının gerçekleştirildiği Karadağ bölgesi; Karaman ili Merkez ilçesi sınırlarında, Karaman şehir merkezinin yaklaşık 25 km kuzeybatısında, Hotamış Gölü’nün 19 km güneydoğusunda ve Karapınar’ın (Konya) 50 km güneybatısında yer almaktadır.

Karadağ, Karaman’ın kuzeyinde yükselen tepelere sahip bir dağ kitlesidir. Dağın eteğindeki düzlükte Madenşehir Köyü ve bu köyün etrafında Binbirkilise harabeleri bulunmaktadır. İkinci önemli harabe topluluğu olan Değle Ören Yeri ise volkanik özelliğe sahip Karadağ’ın üzerinde bir tepede yer alır.

Karaman merkezine: ~25 km
Hotamış Gölü’ne: 19 km
Karapınar’a: 50 km

Binbirkilise, Karadağ — Karaman Haritada aç

Karadağ’ın uydu görünümü; Madenşehri, Değle Ören Yeri ve Üçkuyu işaretli — Karadağ’ın uydu görünümü: güney eteğinde Madenşehri ve Değle Ören Yeri, doğuda Üçkuyu.

Tarihçe

Hitit sunaklarından Bizans kiliselerine

Bütünü Karadağ olarak adlandırılan bölgenin muhtelif yüksekliklerde pek çok tepesi ve bu tepelerin üzerinde çeşitli tarihî kalıntılar vardır. Büyük Konya Ovası’nın bir ucunda yükselen bu heybetli dağın daha Hitit çağında kutsal bir değere sahip olduğu, yüksek kısımlarındaki kayalar üzerine işlenmiş Hitit sunakları ve hiyerogliflerinden anlaşılmaktadır.

Hitit
Asur Ticaret Kolonileri
Pers
Roma
Bizans
Selçuklu
Osmanlı

En önemli buluntular Bizans dönemine aittir. Binbirkilise’nin Bizans döneminde bölgenin en önemli dini merkezi olduğu bilinmektedir. 9. yüzyılda görülen Arap akınlarından etkilenen yerleşimler 12. yüzyılda Türk hâkimiyetine geçmiştir.

Ören Yerleri

Madenşehir ve Değle

Madenşehir, Değle ve diğer ören yerlerinde 4. ve 9. yüzyıllar arasında yapılmış çok sayıda kilise, manastır, sarnıç, mezar yapısı, askerî yapı ve konut bulunmaktadır.

Madenşehir harabeleri, Léon de Laborde, 1826

Madenşehir Ören Yeri

Karadağ’ın eteğindeki düzlükte, Madenşehir Köyü ve çevresinde yer alan Binbirkilise harabeleri. Günümüzde kısmen ayakta kalan yapıların başlıcaları 1 No’lu Bazilika, 12 No’lu Şapel, Mozole 1–2 ve Eksedra’dır.

Değle Ören Yeri

Volkanik bir dağ hüviyetindeki Karadağ’ın üzerinde, bir tepede yer alan ikinci önemli harabe topluluğu. Ayakta kalan yapı sayısı Madenşehir’e göre oldukça fazladır.

Araştırma Tarihi

Seyyahlardan bugüne Binbirkilise

Binbirkilise harabeleri 19. yüzyılın başlarından itibaren özellikle batılı seyyahların dikkatini çekti. Seyyahların verdiği bilgiler bölgeye olan merakı artırdı ve 20. yüzyılın hemen başından itibaren çok sayıda araştırmacı burayı ziyaret ederek eserler üzerinde çalıştı.

1826
Léon de Laborde
Fransız gezgin Laborde bölgeyi ziyaret etti ve Madenşehir harabelerinin litograflarını yayımladı.
1834
Charles Texier
Texier bölgeyi ziyaret etti; seyyahların aktardığı bilgiler Binbirkilise’ye olan merakı artırdı.
1837
William J. Hamilton
Hamilton bölgeyi ziyaret ederek gözlemlerini ve gravürlerini yayımladı.
1907
W. M. Ramsay ve Gertrude Bell
Bölgedeki ilk kazılar yapıldı; Bell yapılara numara vererek planlarını çizdi ve kayıt altına aldı.
2023
Karadağ Binbirkilise Yüzey Araştırması
Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle, Necmettin Erbakan Üniversitesi başkanlığında modern belgeleme çalışmaları başladı.